yom ha-shoah 2018...

[dana]

w srode wieczorem, 12 kwietnia, israel rozpoczyna oznaczanie yom ha-shoah, dnia zaglady... w tym roku, w 70 rocznice niepodleglosci panstwa israel, upamietnienie tej tragedii odbedzie sie pod nazwa 'ocalali z zaglady ksztaltuja pamiec i buduja panstwo'...

dzisiaj opublikowano nazwiska 6 ocalalych, ktorzy zapala znicze na centralnej ceremonii, ktora rozpocznie sie o godzinie 8 wieczorem na placu getta warszawskiego w yad vashem:


dr. thea friedman, okulista, urodzona w 1924 w czernowicach, rumunia... po zbombardowniu czernowic zamieszkala u krewnych w pobliskiej wsi... w listopadzie 1941 roku z cala rodzina zostala przeniesiona do powstalego w czernowicach getta... w koncu 1942 uciekla z getta, przeszla przez zamarzniety dniestr i wrocila do czernowic... ukrywala sie w domu profesora kalmana gronicha, zostala zlapana i potem zwolniona dzieki lapowce danej przez spolecznosc zydowska... przybyla do kraju w roku 1958 razem z mezem i synem... ma 5 wnukow...




shmuel bugler, urodzony w 1929 na wegrzech... poslany z rodzina do auschwitz w roku 1944, gdzie jego rodzice zostali zagazowani... razem z bratem chaimem przeszedl marsz smierci do buchenwaldu i tam zostali wyzwoleni przez armie amerykanska... przybyl do kraju w roku 1947 na nielegalnym statku emigracyjnym 'buntownicy gett' i wstapil do palmachu... walczyl w obronie gush etzion... samuel i jego zona shoshana maja dwoje dzieci, syna i corke, 5 wnukow i 3 prawnukow... 




israel raoul teitelbaum, urodzony w 1931 w prizren, kosowo... w 1942 dolaczyl sie do jugoslowianskiego podziemia i bral udzial w aktach sabotazu przeciwko armii niemieckiej... w maju 1944 cala rodzina zostala wyslana najpierw do obozu koncentracyjnego sajmiste kolo belgradu i stamtad to bergen belsen... przybyl z matka do israela w 1949 i sluzyl jako oficer artylerii... pozniej zostal dziennikarzem i opublikowal setki sledztw o shoah i ocalalych... israel i jego zmarla zona aliza maja dwie corki i 4 wnukow...




miriam lapid, urodzona w 1933 w holandii... w kwietniu 1943 rodzina zostala przeniesiona do okregu koncentracji w amsterdamie i w czerwcu deportowana do obozu westerbork...  przyjechala do israela w roku 1953 i prowadzila sekretariat w kibucu tzora, co robi czesciowo i dzisiaj... miriam i jej maz aki maja 6 dzieci i 14 wnukow... jeden z wnukow jest dzisiaj pilotem w hel ha-avir, ktory poproszony o przewiezienie niemieckiego kanclerza uwarunkowal to pozwoleniem od jego babci... miriam pozwolila i powiedziala: 'to jest moje zwyciestwo'...




issachar dov goldstein, urodzony w 1929 w slowacji... w niemieckiej akcji jego matka, brat i siostra zostali zlapani, deportowani do auschwitz i tam zamordowani... dov i jego ojciec zostali znalezieni w ich kryjowce, zabrani do obozu koncentracyjnego i poslani potem do auschwitz, gdzie natychmiast zamordowano ojca... w 1946 dov dostal sie na statek, ktory zostal przejety przez brytyjczykow i osadzony w obozie przejsciowym w atlit... walczyl w wojnie niepodleglosciowej, byl jednym z zalozycieli religijnego kibucu ein tzurim i stworzyl yeshive bnei akiva w beer shevie... dov i jego zona shulamit maja troje dzieci, 7 wnukow i 4 prawnukow...




abba naor, urodzony w roku 1928 w kownie w 5-osobowej rodzinie... w sierpniu 1941 powstalo tam getto, do ktorego przeniesiono cala rodzine... abba przezyl marsz smierci... przyjechal do eretz israel w roku 1947 i walczyl w wojnie niepodleglosciowej... pozniej pracowal w shabaku i mossadzie... jest przewodniczacym stowarzyszenia wyzwolonych z podobozow dachau i wiceprezydentem swiatowego stowarzyszenia bylych wiezniow dachau... abba i jego zmarla zona lea maja syna i corke, 5 wnukow i 8 prawnukow...

[dana]

specjalne upamietnienie dnia zaglady: 600 ocalalych i ich rodziny, wlacznie z druga, trzecia i czwarta generacja, zebrali sie w jerozolimskim beit avi chai i spiewali razem piosenke ofry hazy chai – zyje, ktora napisal avi toledano i muzyke do niej nieodzalowany ehud manor...


https://www.youtube.com/watch?v=Vuh1-jDi7Qw

[dana]

w israelu jest dzisiaj kilkaset ulic upamietniajacych shoah...  sa ulice upamietniajace zgladzone wspolnoty zydowskie, bojownikow gett, statki nielegalnej imigracji, mieszkancow yishuvu w erec israel, ktorzy zgineli walczac w niemcami i probujac ratowac zydow europy...

tutaj kilka przykladow...

ulica hany senesh znajduje sie w 43 miejscowosciach... na zdjeciu rog ulicy hany senesh i mordei ha-getaot (buntownikow gett) w natanii..



w 25 miejscowosciach upamietniony jest mordechai anielewicz...



ulica imienia anny frank znajduje sie w 19 miejscowosciach...


w 41 miejscowosciach upamietniono nielegalna imigracje za czasow mandatu brytyjskiego...



ulica yetziat europa – wyjscie z europy, znajduje sie w 22 miejscowosciach israela...



ulica exodus...



ulica kdoshei ha-shoah (swieci zaglady) w herzlii...



tylko jedna ulica upamietnia lene küchler-silberman, urodzona w wieliczce, ktora po wojnie zebrala ponad 100 dzieci ocalalych z zaglady, opiekowala sie nimi i razem z nimi wyemigrowala do israela w roku 1948...

zostala upamietniona w tel avivie...




oprocz ulic, upamietniono shoah nazwaniem roznych miejscowosci w israelu, takie jak kibbutz yad hana w emek hefer na czesc hany senesh, czy kibbutz yad mordechai kolo ashkelonu na czesc mordechaja anielewicza... w galilei znajduje sie miejscowosc maale zvia nazwane na czesc zvii lubetkin


kibbutz yad hana...



kibbutz yad mordechai...



maale zvia...



kibbutz lochamey ha-getaot (bojownikow gett)...



moshav aloney abba, nazwany na czesc abby berdiczewa, jednego ze spadochroniarzy yishuvu...



miejscowosc lehavot haviva w polnocnym israelu, nazwana na czesc havivy reik, rowniez spadochroniarki yishuvu, ktorej imie jest upamietnione rowniez ulicami w 16 miejscowosciach w kraju...

[dana]

premier netanyahu i jego zona sara spotkali sie dzisiaj po poludniu z zapalajacymi znicze na uroczystosci dnia shoah w yad vashem...

[dana]

jak zwykle, ceremonia w yad vashem byla wzruszajaca, pelna wspomnien ocalalych i pelna wdziecznosci za wlasny kraj...

netanyahu na ceremonii w yad vashem: 'wydarzenia ostatnich dni pokazuja, ze konfrontacja ze zlem i agresja jest misja nalozona kazdemu pokoleniu. nie ma generacji, ktora jest zwolniona z tego zadania i nie daj bog, zdeby jakies pokolenie uchylilo sie od niego. nie ignorujemy niebezpieczenstwa i wiekszosc czasu nie obawiamy sie go. podczas zaglady bylismy bezradni, bezbronni i pozbawieni glosu, prawde mowiac naszego glosu nie bylo wogole slychac. dzisiaj mamy silne panstwo, silna armie i nasz glos slychac wsrod narodow. widzielismy swastyke powiewajaca kolo plotu granicznego z gaza, widzielismy dzieci syryjskie zmasakrowane bronia chemiczna. nasze serce rozdarte jest przerazenie, wielka lekcja towarzyszy nam od shoah – mordercze zlo, ktoremu nikt sie nie przeciwstawia, rozprzestrzenia sie szybko, stopniowo zagraza calej ludzkosci. w monachium przywodcy wolnego swiata podpisali 80 lat temu umowe ugodowa z agresorem. chcieli uniknac wojny, ale ich ustepstwa tylko przyblizyly ja, zintensyfikowaly szkody i doprowadzily do okupacji calej europy. od kiedy mamy niezalezne panstwo, israel nigdy nie bedzie zachowywal sie w ten sposob. hamujemy agresje antagonizmem i to nie sa puste slowa. popieramy je dzialaniem, agresja na agresje ataki w obrnie, w odstraszeniu,  atak na kazdego, kto grozi nam zniszczeniem. poniewaz dzisiaj  grozi nam skrajny rezim, zagrazas pokojowi calego swiata, rezim ktory deklaruje wyraznie, ze ma zamiar zniszczyc nas, panstwo zydowskie. sa tacy, ktorzy ludza sie, jak to bylo w roku 1938. ze porozumienie z rezimem iranskim powstrzyma agresje. ale w ciagu calej historii widzielismy ciagle od nowa jak umowy z takimi rezimami nie byly warte papieru, na ktorym zostaly napisane'...











eli eli – moj boze moj boze... napisana przez chane senesh, spadochroniarke yishuvu, zamordowana przez nazistow...

https://www.youtube.com/watch?v=VSMxj4bEDIg

[dana]

w radiu i tv tylko programy o shoah, przerywane co godzine 5 minutami wiadomosci... 

obejrzalam teraz reportaz israelskiego dziennikarza yoava limora, ktory pojechal do polski, spotkal sie z polska mlodzieza i zadawal im pytania zwiazane z shoa... potem w israelu spotkal sie z israelska mlodzieza i zadal im dokladnie te same pytania...

moge jedynie powiedziec 'masakra'... masakra z obu stron... polska i israelska mlodziez ma zaledwie jakies blade pojecie o tym strasznym okresie... to mlodziez w wieku 14-16 lat... i nawet to co wiedza, to to jest 'mniej wiecej'... z zadnej strony nie bylo atakow lub oskarzen, tylko i wylacznie niewiedza...

oskarzam rodzicow i szkoly, tak w polsce, jak i w israelu... to hanba i wstyd... po prostu hanba i wstyd...


2-minutowa syrena w calym kraju, ktory wstrzymuje oddech...

[dana]

wczoraj w krakowie: ocalaly, hank brodt, spiewa razem z glownym kantorem cahalu shai abramsonem va hin zol ich geyn – dokad mam isc...

https://www.youtube.com/watch?v=k3anQM9WkYk



religijny zyd stoi w jerozolimie podczas syreny i odmawia modlitwe...

https://www.youtube.com/watch?v=HsppzYIXdio

[dana]

marsz zycia, dzisiaj...

[dana]

ceremonia zakonczenia yom ha-shoah w yad mordechai i w kibucu lochamey ha-getaot...

minister obrony lieberman: 'niestety, ta wojna o nasze prawo do istnienia jako zydowskiego i wolnego panstwa trwa do dzis. nimo ze panstwo wyciagnelo reke do pokoju do wszystkich jego sasiadow, a nawet podpisalo porozumienia pokojowe z egiptem i jordania i opuscilismy strefe gazy do ostatniego milimetra, wszystko co slyszelismy od chwili wycofania do dnia dzisiejszego to przywodcow gazy grozacych nam likwidacja, przywroceniem uchodzcow do tel avivu, haify i cfatu i syreny alarmowe. mamy wszystkie mozliwosci do przezycia i prawo do wlasnej obrony. duch, nadzieja i wiara, ktore towarzyszyly nam podczas shoah i podczas wojny niepodleglosciowej sa silniejsze od wszystkich naszych wrogow, od wszystkich uprzedzen – nie maja szansy. nigdy nie uda sie im nas zlamac. zmiencie kierunek i zacznijcie myslec. nie jak zniszczyc panstwo irael, ale jak istniec obok panstwa israel'...

[lipniaczek]

...to zatrzymanie sie calego kraju w wiecznosci jest naprawde niesamowite...

[dana]

tak... mamy takie dwa dni w roku...

[Urszula]

My upamiętnialiśmy na miejscu - byłam z uczniami na zbiorowych mogiłach Ofiar, zapaliliśmy znicze, a krokusy, które jesienią zapaliliśmy dla pamięci dzieci-ofiar shoah, właśnie zakwitły.... Jestem dumna, że m.in. dzięki moim staraniom mamy w Mszanie alejkę Pamięci Ofiar Holokaustu. A w środę/czwartek, w rocznice Powstania w Getcie Warszawskim pierwszy raz wezmę udział w centralnych uroczystościach, zostałam zaproszona do Warszawy. Niestety, wciąż nie umiem wklejać zdjęć tutaj, a też wciąż jestem zagoniona, by znaleźć czas i popróbować...

[dana]

 

[agnieszka]

Dano, chciałam się odnieść do tego, co napisałaś kilka dni temu:

moge jedynie powiedziec 'masakra'... masakra z obu stron... polska i israelska mlodziez ma zaledwie jakies blade pojecie o tym strasznym okresie... to mlodziez w wieku 14-16 lat... i nawet to co wiedza, to to jest 'mniej wiecej'... z zadnej strony nie bylo atakow lub oskarzen, tylko i wylacznie niewiedza...

Pracuję w szkole średniej, czyli ze starszą grupą młodzieży, w klasie maturalnej omawiana jest literatura wojny, w tym problematyka Holocaustu. Uczniowie poznają m.in. opowiadania T. Borowskiego na temat rzeczywistości obozu koncentracyjnego, poznają też realia życia w getcie na podstawie "Zdążyć przed Panem Bogiem" Hanny Krall. Widzę, że te teksty naprawdę ich dotykają. Nie chcę niczego usprawiedliwiać, ale sądzę, że wyniki w tej grupie wiekowej nie byłyby aż tak zatrważające...mam przynajmniej taką nadzieję...

[dana]

ja mam tez nadzieje... sadzilam zawsze po moich dzieciach i ich przyjaciolach i ci wiedza i to duzo... simon wogole umie czytac ze zrozumieniem... dalam mu kiedys do przeczytania list pewnej matki, zydowki niemieckiej, ktorej syn zdazyl wyjechac z niemiec przed wojna w ramach aliyat ha-noar (emigracja mlodziezy)... nie mogla mu oczywiscie pisac w sierpniu 1939 co naprawde sie tam dzialo, ale on czytal miedzy wierszami... ale ten program to byla naprawde masakra...

pewnie zalezy od domu i od nauczycieli, ile ta mlodziez wie...